Çok dilli intranet: arayüz dili, içerik çevirisi ve şirkete özel terimler

Türkiye'de kurulu bir şirketin bile artık tek dilli bir kadrosu yok: üretimde Suriyeli ve Afgan çalışanlar, teknolojide İngilizce konuşan yabancı uzmanlar, ihracat ekibinde Almanya'daki temsilcilik. İntranet yalnızca Türkçe olduğunda bu insanlar ya dışarıda kalır ya da yöneticisi onlara çeviri yapar — ikincisi de iletişim değil, dedikodudur.

Çok dilli intranet iki ayrı problemdir ve ikisi karıştırıldığında ikisi de yarım kalır.

Arayüz dili ile içerik dili farklıdır

Arayüz dili menülerin, düğmelerin, uyarıların dilidir: "Talep aç", "Bakiyeniz", "Okundu". Bu metinler sınırlı ve sabittir; bir kez çevrilir, ürünle birlikte gelir. Çalışan kendi dilini seçer ve o andan sonra intranet o dilde konuşur.

İçerik dili duyuruların, dokümanların, haber metinlerinin dilidir. Bunları şirket yazar, ürün değil; her gün yenisi eklenir. Arayüz İngilizce olsa da duyuru Türkçe kaldığında yabancı çalışan yine dışarıdadır.

İkisi için farklı çözüm gerekir: arayüz için sabit sözlük, içerik için çeviri akışı.

Arayüz dili: seçim nerede saklanır?

Dil tercihinin profilde saklanması gerekir, tarayıcıda değil. Tarayıcıda saklanırsa telefonda başka, bilgisayarda başka dil açılır ve çalışan her cihazda yeniden seçer. Profilde saklandığında seçim kişiyi takip eder.

İkinci kural: dil, kişinin seçimidir, şirketin değil. Şirket varsayılanı belirler (Türkiye'de Türkçe), çalışan değiştirir. "Herkese İngilizce" gibi bir zorunluluk, çoğunluğu azınlık için cezalandırır.

Wepilot'ta arayüz Türkçe ve İngilizce; tercih profilde kalıcıdır ve platform sayfasında anlatıldığı gibi her cihazda aynı dil açılır.

Şirkete özel terimler

Her şirketin kendi sözlüğü vardır: bir şirkette "takdir", ötekinde "alkış", üçüncüsünde "teşekkür kartı". Departmana "birim", talebe "form", yemekhaneye "kantin" diyen kurumlar var. Ürünün varsayılan etiketi şirketin diline uymadığında arayüz yabancı durur.

Bu yüzden arayüz sözlüğü şirket düzeyinde ezilebilir olmalıdır: yönetici paneli "takdir → alkış" diye bir eşleme yazar, o şirketin tüm arayüzü değişir. Kod değişmez, çeviri dosyası değişmez; yalnızca o şirketin sözlük katmanı.

Sınır önemlidir: bu mekanizma arayüz etiketlerini değiştirir, içeriği değil. Duyuru gövdesindeki kelimeye dokunmaz.

İçerik çevirisi: üç seviye

İçerik için tek doğru yok; içeriğin türüne göre üç seviye vardır.

1. Çevrilmez. Sosyal içerik, takdir mesajları, yorumlar. Yazıldığı dilde kalır; isteyen tarayıcı çevirisiyle okur. Bunları çevirmeye çalışmak maliyetli ve gereksizdir.

2. Makine çevirisi, yayıncı onayıyla. Günlük duyurular, haberler, etkinlikler. Yayıncı içeriği Türkçe yazar, "İngilizce ve Arapça sürüm üret" der, çeviri saniyeler içinde gelir, yayıncı göz atıp yayımlar. Hız burada belirleyicidir; mükemmel çeviri değil, aynı gün çıkan çeviri gerekir.

3. İnsan çevirisi, sürümlü. Politikalar, İSG talimatları, iş sözleşmesi ekleri, KVKK metinleri. Hukuki sonucu olan metin makineye bırakılmaz; çevirmen çevirir, sürüm numarası alır, çevrilmiş sürüme de okudum onayı istenir.

Her içeriğin hangi seviyeye girdiği içerik tipine göre önceden yazılmalıdır; yoksa her seferinde tartışılır.

Makine çevirisi nasıl doğru kurulur?

Makine çevirisi kullanışlıdır ama iki koşulla:

• Kaynak dil belli olmalı. Çeviri her zaman orijinalden yapılır; Türkçeden İngilizceye, oradan Arapçaya yapılan zincir çeviri anlam kaybeder.
• Çevrilmiş sürüm işaretlenmeli. Okuyucu "bu metin otomatik çevrildi, orijinali Türkçe" ibaresini görür ve kritik bir konuda orijinale bakabilir.

Wepilot'ta yayıncı bir duyuruyu hedef dillere tek tıkla çevirtir, çeviriyi düzenleyip yayımlar; çalışan kendi dil tercihine göre o sürümü görür. Ayrıntı yapay zekâ ile iç iletişim yazısında.

Arama çok dilli olmalı

Çok dilli intranetin en sık unutulan parçası aramadır. Türkçe "izin" arayan İngilizce arayüzdeki çalışan, "annual leave" yazınca ne bulmalı? Anlam tabanlı arama burada devreye girer: kelime eşleşmesi yerine anlam eşleşmesi yapar, "leave policy" sorgusu "yıllık ücretli izin prosedürü" belgesini bulur. Kurumsal arama ve bilgi erişimi yazısında bunun nasıl çalıştığını anlattık.

Kim hangi dili okuyor?

Çok dilli kurulumun ölçüsü, dil bazında okunma oranıdır. Türkçe duyurunun okunması %60, Arapça sürümünün %15 ise ya çeviri geç çıkıyor ya o çalışanlar intranete erişmiyor — saha çalışanı için genellikle ikincisi. Bu kırılım olmadan "çok dilliyiz" demek, bir menü seçeneği eklemekten ibarettir.

Sık sorulan sorular

Kaç dil desteklenmeli? Kadronun %5'inden fazlasının konuştuğu her dil için içerik çevirisi; arayüz için Türkçe ve İngilizce çoğu şirkete yeter. Arayüzü on dile çevirip içeriği tek dilde bırakmak yaygın bir tuzak.

Çeviri maliyeti nasıl kontrol edilir? Seviye modeliyle: yalnızca 2. ve 3. seviye içerik çevrilir, 1. seviye çevrilmez. Makine çevirisi 2. seviyenin maliyetini sıfıra yakın tutar.

Yabancı çalışanın KVKK aydınlatması hangi dilde olmalı? Anladığı dilde. Türkçe metni imzalatmak, aydınlatma yükümlülüğünü fiilen karşılamaz; KVKK uyumlu intranet yazısında bu konuya değindik.

Arayüz dili ile e-posta özeti dili aynı mı? Evet; haftalık özet ve bildirimler profildeki dil tercihiyle gider.