İş sözleşmesi örneği — belirsiz süreli, belirli süreli ve kısmi süreli

Önce bunu bilin

Yazılı sözleşme her zaman zorunlu değildir, ama her zaman gereklidir. Süresi bir yıl ve daha fazla olan sözleşmelerin yazılı yapılması kanunen zorunludur. Yazılı sözleşme yoksa işveren, en geç iki ay içinde çalışma koşullarını gösteren yazılı bir belge vermek durumundadır. Pratikte yazılı sözleşmesi olmayan işveren, ücret ve çalışma süresi tartışmasında ispat yükünü üstlenir.

Varsayılan biçim belirsiz sürelidir. Belirli süreli sözleşme istisnadır ve objektif bir sebep gerektirir: işin belirli süreli olması, belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması. "Her yıl yenileriz" diye belirli süreli yapmak geçersizdir — zincirleme yapılan belirli süreli sözleşmeler baştan itibaren belirsiz süreli sayılır ve çalışan iş güvencesi ile kıdem/ihbar haklarını kazanır.

Deneme süresi en fazla iki aydır (toplu iş sözleşmesiyle dört aya çıkarılabilir). Bu süre içinde taraflar bildirimsiz ve tazminatsız fesih yapabilir, ama çalışılan günlerin ücreti ve diğer hakları ödenir. Deneme süresi kıdeme dahildir.

Sözleşmeye konulamayacak hükümler vardır. Kanunun emredici hükümlerinin altına inen maddeler geçersizdir: yıllık izni kanundaki tabandan az göstermek, fazla mesai ücretini tamamen kaldırmak, kıdem tazminatından peşinen feragat ettirmek gibi. Böyle bir madde sözleşmeyi geçersiz kılmaz, yalnızca o madde yok sayılır ve yerine kanun uygulanır.

Aşağıdaki metinler bir taban ve bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir. Sektörünüze ve pozisyona göre uyarlanmalı, imzadan önce hukuk danışmanınıza gösterilmelidir.

---

Zorunlu ve önerilen maddeler

Her iş sözleşmesinde bulunması gerekenler:

• Tarafların adı, adresi ve kimlik bilgileri
• İşe başlama tarihi
• Yapılacak iş (unvan ve görev tanımı)
• İşyeri adresi
• Ücret ve ödeme biçimi, ödeme günü
• Çalışma süresi (haftalık saat, günlük başlangıç-bitiş)
• Yıllık izin hakkı (en az kanuni taban)
• Fesih ve ihbar koşulları
• Belirli süreli ise süre ve objektif sebep
• Deneme süresi varsa süresi

Önerilen ek maddeler: gizlilik, kişisel verilerin işlenmesine dair bilgilendirme, fikri hak devri (yazılım ve tasarım işlerinde), zimmet ve iade yükümlülüğü, uzaktan çalışma koşulları.

---

1. Belirsiz süreli iş sözleşmesi

En yaygın ve varsayılan biçim.

` BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ

1. TARAFLAR

İşveren : [Şirket Unvanı], [Adres], Vergi No: [________] İşçi : [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [___________], [Adres]

1. İŞE BAŞLAMA TARİHİ

İşçi, [GG.AA.YYYY] tarihinde işe başlayacaktır.

1. YAPILACAK İŞ VE UNVAN

İşçi, [Unvan] unvanıyla [görev tanımı] işini yapacaktır. Görev tanımı ekte (Ek-1) ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

1. İŞYERİ

İş, [İşyeri adresi] adresinde yürütülecektir. İşveren, işin niteliği gerektirdiğinde işçiyi aynı il sınırları içinde başka bir işyerinde görevlendirebilir.

1. DENEME SÜRESİ

Sözleşmenin ilk [__] ayı (en çok iki ay) deneme süresidir. Bu süre içinde taraflar bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız sözleşmeyi feshedebilir; çalışılan günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır.

1. ÜCRET

İşçiye aylık brüt [________] TL ücret ödenecektir. Ücret, her ayın [__]. günü işçinin banka hesabına yatırılır. Yasal kesintiler ücretten düşülür.

1. ÇALIŞMA SÜRESİ

Haftalık çalışma süresi [45] saattir ve haftanın [5] gününe bölünmüştür. Günlük çalışma [09:00] – [18:00] saatleri arasındadır; bu süreye [1] saat ara dinlenmesi dahil değildir.

1. FAZLA ÇALIŞMA

Fazla çalışma, işçinin yazılı onayıyla ve yasal sınırlar içinde yapılır. Fazla çalışma ücreti İş Kanunu'nun 41. maddesine göre ödenir. İşçi dilerse ücret yerine serbest zaman kullanabilir.

1. YILLIK ÜCRETLİ İZİN

İşçinin yıllık ücretli izin hakkı İş Kanunu'nun 53. maddesine göre belirlenir ve hiçbir hâlde kanuni tabanın altında olamaz.

1. GİZLİLİK

İşçi, iş ilişkisi süresince ve sona erdikten sonra da işverene ait ticari sır, müşteri bilgisi ve teknik bilgiyi üçüncü kişilerle paylaşmayacaktır.

1. KİŞİSEL VERİLER

İşçinin kişisel verileri, 6698 sayılı Kanun kapsamında ve ayrıca tebliğ edilen Aydınlatma Metni'nde belirtilen amaçlarla işlenir.

1. FESİH

Taraflar, İş Kanunu'nun 17. maddesindeki bildirim sürelerine uyarak sözleşmeyi feshedebilir. Kanunun 24 ve 25. maddelerindeki haklı nedenle derhal fesih hakları saklıdır.

1. UYGULANACAK HÜKÜMLER

Bu sözleşmede hüküm bulunmayan hâllerde 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuat uygulanır.

İşbu sözleşme [__] sayfa ve [13] maddeden ibaret olup, [GG.AA.YYYY] tarihinde iki nüsha hâlinde düzenlenmiş, taraflarca okunarak imzalanmış ve bir nüshası işçiye teslim edilmiştir.

İŞVEREN İŞÇİ [Unvan / Ad Soyad] [Ad Soyad] İmza / Kaşe İmza `

Dikkat: 13. maddedeki "bir nüshası işçiye teslim edilmiştir" ifadesi biçimsel değildir. Nüsha teslim edilmediğinde işçi sözleşme içeriğini bilmediğini ileri sürebilir.

---

2. Belirli süreli iş sözleşmesi

Yalnızca objektif sebep varsa kullanılabilir. Sebep sözleşmede açıkça yazılmalıdır; yazılmazsa sözleşme belirsiz süreli sayılır.

Yukarıdaki metinde 2. ve 12. maddeleri şu şekilde değiştirin:

`

1. SÜRE VE OBJEKTİF SEBEP

İşbu sözleşme [GG.AA.YYYY] – [GG.AA.YYYY] tarihleri arasında geçerli olmak üzere belirli süreli olarak düzenlenmiştir.

Belirli süreli yapılmasının objektif sebebi: [SOMUT SEBEBİ YAZIN — örnek: "[Proje Adı] projesinin yürütülmesi amacıyla ve yalnızca bu projenin süresiyle sınırlı olarak" ya da "doğum izni kullanan [Ad Soyad]'ın yerine, izin süresince"]

1. SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ

Sözleşme, belirlenen sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer; ayrıca bildirime gerek yoktur. Tarafların haklı nedenle derhal fesih hakları saklıdır. `

Dikkat — üç sık hata:

1. Sebepsiz belirli süreli sözleşme. Objektif sebep yoksa sözleşme baştan itibaren belirsiz sürelidir.
2. Zincirleme yenileme. Esaslı bir sebep olmadan üst üste yenilenen belirli süreli sözleşmeler belirsiz süreli sayılır.
3. Süreden önce fesih. Belirli süreli sözleşmeyi haklı neden olmadan süresinden önce fesheden taraf, kalan süreye ait ücret tutarında tazminat ödemek durumunda kalabilir.

Belirli süreli sözleşmede kural olarak ihbar tazminatı ve iş güvencesi hükümleri uygulanmaz; sözleşme süre dolunca biter. Ancak çalışan bir yılı doldurmuşsa kıdem tazminatı hakkı doğabilir.

---

3. Kısmi süreli (part-time) iş sözleşmesi

Haftalık çalışma süresi, tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az olan sözleşmedir (uygulamada haftalık 30 saat ve altı).

Yukarıdaki metinde 7. maddeyi değiştirin:

`

1. ÇALIŞMA SÜRESİ

İşçi haftada [__] saat çalışacaktır. Çalışma günleri ve saatleri: [örnek: "Pazartesi, Çarşamba, Cuma günleri 09:00 – 15:00"].

İşçi, kısmi süreli çalışması nedeniyle tam süreli emsal işçiye göre ayrımcılığa tabi tutulamaz; ücret ve paraya ilişkin bölünebilir haklar çalışma süresiyle orantılı olarak ödenir. `

Dikkat: Kısmi süreli çalışanın yıllık izin hakkı gün olarak tam süreli işçiyle aynıdır; izin süresi kısaltılamaz. Yaygın bir hata, izni çalışma oranına bölmektir.

---

İmzadan sonra kontrol listesi

• ☐ Sözleşme iki nüsha imzalandı, biri işçiye teslim edildi
• ☐ Teslim, imza karşılığı veya tutanakla belgelendi
• ☐ Belirli süreli ise objektif sebep yazıldı
• ☐ Deneme süresi iki ayı aşmıyor
• ☐ Ücret brüt mü net mi, açıkça yazıldı
• ☐ Görev tanımı (Ek-1) eklendi
• ☐ KVKK aydınlatma metni ayrıca tebliğ edildi ve imzalandı
• ☐ SGK işe giriş bildirgesi en geç işe başlamadan bir gün önce verildi
• ☐ Sözleşme ve ekleri özlük dosyasına kondu

Son madde için özlük dosyasında ne bulunmalı listesine, sözleşme türlerinin ayrıntılı karşılaştırması için deneme süresi ve iş sözleşmesi türleri yazısına bakabilirsiniz.

Rekabet yasağı ve gizlilik maddelerini ayrı bir sözleşmeyle düzenlemek isterseniz — ki sürelerin ve coğrafi sınırın geçerliliği açısından genellikle daha güvenlidir — rekabet yasağı ve gizlilik sözleşmesi yazısı sınırları anlatıyor.